نظریه علمی

نظریه و تعامل آن با عمل و تحقیق علمی چیست؟

تعامل نظریه با تحقیق

یک نظریه مجموعه‌ای از سازه‌ها (مفاهیم)، تعاریف و گزاره‌های به هم مرتبط است که از طریق مشخص ساختن روابط بین متغیرها، با هدف تبیین و پیش‌بینی پدیده‌ها، دید نظام‌یافته‌ای از پدیده‌ها ارائه می‌کند.

این تعریف سه چیز را مطرح می‌سازد:

  1.  مجموعه‌ای از گزاره‌هاست که از سازه‌های تعریف شده و به هم مرتبط تشکیل شده‌اند.
  2. روابطی را بین مجموعه‌ای از متغیرها (سازه‌ها) برقرار می‌سازد و با این عمل دیدگاه نظام‌یافته‌ای از پدیده‌های توصیف شده توسط متغیرها ارائه می‌دهد.
  3. سرانجام نظریه پدیده‌ها را تبیین می‌کند. این کار با مشخص ساختن این‌که چه متغیرهایی به چه متغیرهایی و چگونه مربوطند صورت می‌گیرد و بدین ترتیب محقق می‌تواند از بعضی متغیرها، متغیرهای دیگری را پیش‌بینی کند.

لذا می‌توان گفت ماهیت اساسی نظریه به تبیین پدیده‌های مشاهده شده بستگی دارد. نظریه تقویت را درنظر بگیرید. یک گزاره ساده جاری از این نظریه عبارت است از این که اگر پاسخی، به هنگام وقوع، پاداش بگیرد (تقویت شود) تمایل به تکرار پیدا می‌کند. صاحب‌نظری که اولین بار چنین گزاره‌ای را صورت‌بندی کرد آن را براساس وقوع پاسخ‌های تکرار شده، مطرح ساخت. چرا این پاسخ‌ها با نظم معتبری مجدداً تکرار می‌شوند؟ علت این است که پاداش می‌گیرند و دریافت این پاداش (تقویت پاسخ) باعث می‌شود آن پاسخ مجدداً تکرار شود.

در اینجا باید توجه داشت که تبیین‌ها هم باید در برابر واقعیت به آزمون درآیند. کافی نیست که فقط داده‌ها و واقعیت را گردآوری کرد. همچنین کافی نیست که فقط به تبیین بپردازیم، بدون آن‌که آن را در برابر واقعیت به آزمون بکشیم. تحقیق متضمن تعامل مستمری بین مشاهده و تبیین، گردآوری داده‌های بیشتر برای آزمون تبیین اولیه، پالایش تبیین نظری و اقدامات دیگر است.

حتما بخوانید!  تحقیق علمی و مشخصات کلی و وجه تمایز آن با سایر تحقیقات

تقابل با عمل

همان‌طور که در تعاریف ارسطو آمده، نظریه اغلب در تقابل با «عمل» است. علت این تقابل این است که نظریه محض شامل هیچ عملی نمی‌شود جز خودش. حوزه پزشکی مثالی آموزنده برای تبیین تفاوت‌های «نظری» و «عملی» است: نظریات پزشکی شامل تلاش برای فهم علل و ذات سلامتی و بیماری است، حال آنکه جنبه عملی پزشکی به تلاش برای معالجه بیماران می‌پردازد. این دو به هم مربوطند اما می‌توانند مستقل از یکدیگر باشند چرا که می‌توان به پژوهش پیرامون سلامتی و بیماری پرداخت بدون آنکه بیماران را معالجه کرد و نیز ممکن است که بیماری را معالجه کرد بدون آنکه دقیقاً دانست چگونه این معالجه مؤثر واقع شده‌است.

نظریه علمی

در علم جدید، منظور از اصطلاح «نظریه»، نظریه علمی است. نظریه علمی توضیح مستدل تصدیق‌شده‌ای از طبیعت است که با روش علمی سازگار است و معیارهای مورد نیاز علم جدید را ارضا می‌کند. این نظریات به گونه‌ای توصیف می‌شوند که هر یک از اهالی فن می‌تواند درکشان کند و قادر است به روش تجربی اثبات یا ابطالشان کند. نظریات علمی قابل اتکاترین، دقیق‌ترین و جامع‌ترین نوع از اطلاعات علمی هستند که البته این در تناقض با استفاده عوام از واژه «نظریه» به معنای «اثبات‌نشده» یا «در حد حدس و گمان» است. نظریات علمی با فرضیات و نیز قوانین علمی فرق دارند. همان‌طور که گفته شد فرضیه‌ها گمانه‌زنی‌هایی هستند که به روش تجربی قابل آزمایش‌اند و قوانین علمی گزارش‌های توصیفی درباره چگونگی عملکرد طبیعت تحت شرایط خاصی هستند.

منبع: https://en.wikipedia.org/wiki/Theory

 

فروشگاه پژوهنده

0 پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *