علم ، تعریف و کارکردها و مفروضات و هدف‌های آن

تعریف علم و کارکردهای آن

علم، دانش یا آگاهی و معرفت است و از نظر لغوی ادراک مطلق یا حصول صور اشیا نزد عقل را علم گویند. دانش ضد جهل است و اگر درباره موضوعی جهل یا سوءتفاهم نداشته باشیم، می‌توان گفت که نسبت به آن موضوع علم داریم. دانش معرفتی است منظم که با روش‌های معین به دست می‌آید و قوانین یا روابط پایدار و واقعیت‌ها را بیان می‌کند.

در ارتباط با دانش دو دیدگاه عمده وجود دارد: دیدگاه ایستا و پویا. دیدگاه ایستا، دیدگاهی که ظاهراً اکثر افراد عادی و دانشجویان از آن متاثرند، بیانگر این است که دانش فعالیتی است که اطلاعات نظام‌یافته‌ای را در ارتباط با جهان فراهم می‌سازد. کار دانشمند کشف حقایق جدید و افزودن آن بر پیکره‌ی اطلاعات موجود است. در این دیدگاه، دانش به عنوان روشی برای تبیین پدیده‌های مشاهده شده تلقی می‌شود. در این حالت، تاکید بر وضعیت فعلی دانش و افزودن بر آن و بر مجموعه‌ی قوانین، نظریه‌ها، فرضیه‌ها و اصول موجود است.

از طرف دیگر دیدگاه پویا، دانش را بیشتر به عوان فعالیت یا آنچه که دانشمندان انجام می‌دهند، درنظر می‌گیرد. البته وضع فعلی دانش مهم است، اما اساساً به این خاطر مهم است که مبنایی برای پژوهش بیشتر و نظریه علمی جدیدتر تلقی می‌شود. این را دیدگاه اکتشافی می‌نامند. دیدگاه اکتشافی در علم بر نظریه و طرح واژه‌های مفهومی با ارتباط درونی تاکید دارد که برای تحقیق بیشتر مفیدند. تاکید اکتشافی بر کشف تاکید دارد. دانشمند براساس یک گمان اکتشافی، دست به یک جهش ریسکی (مخاطره‌آمیز) می‌زند. همان‌طور که پلانیی می‌گوید، «از طریق دل به دریا زدن است که به جاپایی در آن سوی ساحل حقیقت دسترسی پیدا می‌کنیم». روش اکتشافی را می‌توان روش حل مساله نیز خواند، اما تفاوت در تخیل و خلاقیت به جای روش جاری است.

حتما بخوانید!  متغیر، تعریف متغیر، کاربرد متغیر و انواع آن در یک پژوهش علمی

مفروضات علم

نظریه علمی مبتنی بر مفروضات اساسی است که ثابت نشده‌اند و قابل اثبات هم نیستند. این مفروضات، مسائلی را در فلسفه علوم ارائه می‌دهند که پایه‌های دانش نام دارند. با بررسی این مفروضات، می‌توان نظریه علمی و برتری آن را بر سایر روش‌های ایجاد دانش به نحو بهتری درک کرد.

وقایع تحت نظم حادث می‌شوند. یعنی در دنیای طبیعی نظام مشخصی وجود دارد و رویدادها به طور تصادفی اتفاق نمی‌افتند. حتی در تغییر سریع محیط، فرض این است که درجه‌ای از نظم وجود دارد.

شناخت طبیعت میسر است، فرض مزبور می‌گوید که انسان‌ها مانند سایر اشیا و پدیده‌ها، جزئی از طبیعت هستند و با وجود آنکه خصوصیات ویژه‌ای دارند، ولی با همان روش‌هایی که طبیعت بررسی می‌شود، می‌توان آن‌ها را شناخت و توصیف کرد.

مفروضات علم

به وسیله دانش همه چیز شناخته می‌شود. آگاهی علمی در طول زمان قابل تغییر است.

هیچ چیز خود به خود آشکار نیست. حتی برای بیان یک مطلب خیلی ساده، یک تایید عینی لازم است. بدین ترتیب فکر کردن به طریقه علمی مبتنی بر شک و انتقاد است.

دانش از تجربه ناشی می‌شود. علم لزوماً مبتنی بر تجربه است، یعنی بر ادراک و مشاهده استوار است.

هدف‌های علم

هدف اساسی علم تدوین نظریه است، اگرچه احتمال دارد به ظاهر هدف اصلی آن تبیین پدیده‌های طبیعی باشد. چنین تبیین‌هایی نظریه خوانده می‌شود. بسیاری از افراد در مورد هدف علم دچار اشتباه می‌شوند. برخی از افراد تصور می‌کنند که هدف علم بهبود وضع بشر است؛ درحالیکه هدف علم تدوین نظریه است، نه بهبود وضع بشر. متاسفانه درک این گفته آسان نیست، ولی باید سعی کنیم آن را بفهمیم، زیرا درک درست آن از اهمیت خاصی برخوردار است.

حتما بخوانید!  استفاده از روش‌های مدرن در حفاظت از آثار تاریخی

اهداف علم

سایر هدف‌هایی که برای علم ذکر شده‌اند عبارتند از: تبیین، درک، پیش‌بینی و کنترل. اما اگر نظریه را به عنوان هدف نهایی علم بپذیریم، تبیین و درک، زیرهدف‌های هدف نهایی محسوب می‌شوند. این به خاطر تعریف و ماهیت نظریه است.

منبع: https://en.wikipedia.org/wiki/Science

فروشگاه پژوهنده

0 پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *